Jinsi ya kulipia tra kwa simu ni njia rahisi inayokuwezesha kulipa kodi zako bila kwenda benki au ofisini. Watu wengi sasa wanatumia huduma za simu kama M-Pesa na Airtel Money kufanya malipo kwa haraka. Katika mwongozo huu, utajifunza hatua sahihi za kulipia TRA kwa kutumia simu yako kwa urahisi.
Jinsi ya Kulipia Kodi ya TRA kwa Simu: Mwongozo Kamili wa Hatua kwa Hatua
Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) imefanya iwe rahisi zaidi kwa walipakodi kulipa kodi zao bila kuhitaji kwenda ofisini au benki. Kupitia mfumo wa Government Electronic Payment Gateway (GEPG), unaweza kulipa kodi zote za TRA moja kwa moja kutoka simu yako ya mkononi kwa kutumia huduma za fedha za simu kama M-Pesa (Vodacom), Tigo Pesa, Airtel Money, na hata benki za kidijitali. Mwongozo huu unakupa maelezo ya kina, hatua kwa hatua, vidokezo muhimu na maelezo ya ziada ili uweze kulipa kwa urahisi, salama na haraka.
1. Kuelewa Mfumo wa Malipo ya TRA kwa Simu
Mfumo wa GEPG ni jukwaa rasmi la Serikali la Tanzania linaloruhusu malipo ya kodi, faini, leseni na huduma nyingine za serikali. Unahitaji Control Number (namba ya malipo ya kipekee) ili uweze kulipa. Control Number inahakikisha malipo yako yanafika moja kwa moja kwenye akaunti ya TRA bila makosa.
Faida za kulipa kwa simu:
- Rahisi na ya haraka – inachukua dakika chache tu.
- Salama – hakuna haja ya kubeba pesa taslimu.
- Inapatikana 24/7 popote ulipo.
- Unaweza kulipa kutoka mitandao yote mikuu: Vodacom, Tigo, Airtel.
- Inapunguza msongamano katika ofisi za TRA na benki.
Kwa mwaka 2025/2026, TRA inaendelea kuimarisha huduma za kidijitali, ikiwemo programu ya TRA Mobile App inayokuruhusu kuona bili, kumbukumbu za malipo na hata kuthibitisha namba za kodi.
2. Hatua za Kwanza: Jinsi ya Kupata Control Number
Kabla ya kulipa, lazima upate Control Number. Hii inaweza kufanywa mtandaoni au kupitia ofisi.
Njia 1: Mtandaoni (TRA Taxpayer Portal)
- Tembelea tovuti rasmi: www.tra.go.tz
- Ingia katika Taxpayer Portal au Huduma za Malipo (tumia TIN yako na nenosiri).
- Chagua aina ya kodi unayotaka kulipa (k.m. VAT, Income Tax, PAYE, Corporate Tax, au Annual Return).
- Jaza maelezo yanayohitajika: TIN, jina, kiasi cha malipo, mwezi au kipindi.
- Bonyeza “Generate Control Number” au “Tuma Ombi”.
- Utapokea Control Number kupitia SMS, email au kwenye skrini. Hifadhi vizuri.
Njia 2: Kupitia App ya TRA Pakua TRA Official App kutoka Google Play Store. Inakuruhusu kuona bili zinazongojea, kutoa Control Number na kuthibitisha malipo.
Njia 3: Kupitia Ofisi au Simu Piga simu kwa namba za msaada za TRA au tembelea ofisi ya karibu ili kuomba Control Number. Kwa baadhi ya malipo madogo, unaweza kupata moja kwa moja.
Vidokezo: Hakikisha TIN yako (Taxpayer Identification Number) imesajiliwa na inatumika. Ikiwa huna TIN, sajili mtandaoni au ofisini.
3. Jinsi ya Kulipia kwa Kutumia Simu (Hatua kwa Hatua)
Baada ya kupata Control Number, lipa kupitia huduma za fedha za simu. Hii ndiyo njia maarufu na rahisi.
Kwa M-Pesa (Vodacom)
- Piga *150*00#
- Chagua 4: Lipa kwa M-Pesa (au Pay Bill)
- Chagua 5: Malipo ya Serikali (Government Payments)
- Chagua 1: Ingiza Namba ya Malipo
- Ingiza Control Number
- Weka kiasi cha malipo (hakikisha kinalingana na Control Number)
- Thibitisha na ingiza PIN yako ya M-Pesa.
Kwa Tigo Pesa/mixx by yass
- Piga *150*01#
- Chagua 4: Lipa Bili
- Chagua 5: Malipo ya Serikali
- Ingiza Control Number
- Weka kiasi
- Ingiza PIN yako na thibitisha.
Kwa Airtel Money
- Piga *150*60#
- Chagua Lipa Bili au Malipo ya Serikali
- Ingiza Control Number
- Weka kiasi na thibitisha kwa PIN.
Baada ya malipo, utapokea SMS ya uthibitisho (Transaction ID). Hifadhi kama ushahidi. Malipo yanachukua sekunde chache kufika TRA.
Kupitia App za Fedha za Simu App za M-Pesa, Tigo Pesa na Airtel Money zina sehemu ya “Government Payments” au “Lipa Serikali” ambapo unaweza kuingiza Control Number moja kwa moja bila USSD.
4. Aina za Kodi Unazoweza Kulipia kwa Simu
- Income Tax na Corporate Tax
- VAT (Kodi ya Ongezeko la Thamani)
- PAYE (Kodi ya Mishahara)
- Annual Returns na malipo ya kila mwaka kwa kampuni
- Excise Duty na kodi za bidhaa maalum
- Faini za trafiki au malipo mengine yanayohusiana na TRA
- Withholding Tax na malipo mengine ya kisheria
Kwa kampuni, malipo ya kila mwaka (Annual Tax Return) yanaweza kufanywa moja kwa moja kupitia portal na kulipwa kwa simu.
5. Vidokezo Muhimu na Tahadhari
- Hakikisha Control Number ni sahihi – Malipo mabaya hayawezi kurejeshwa moja kwa moja.
- Gharama za muamala: Kawaida ni ndogo au bure kwa malipo ya serikali, lakini angalia na mtoa huduma wako.
- Kiasi cha juu: Kuna vikomo vya kila siku kwa fedha za simu (k.m. TZS 10 milioni kwa siku kwa baadhi). Tumia benki au lipa kwa awamu.
- Thibitisha malipo: Angalia katika portal ya TRA ikiwa malipo yameandikwa.
- Matatizo ya kawaida: Ikiwa haupati SMS, angalia salio lako au piga msaada wa mtandao (15000# au sawa).
- Usalama: Usishiriki PIN yako na mtu yeyote. Tumia simu yako binafsi.
- Kwa wafanyabiashara: Tumia EFD/VFD au programu ya TRA kutoa risiti halali baada ya malipo.
TRA inashirikiana na benki kama NMB ili kurahisisha malipo kupitia SimBanking na app za benki.
6. Faida za Kulipa Kodi kwa Wakati
Kulipa kodi kwa wakati kunakuepusha na faini, riba na shida za kisheria. Inachangia maendeleo ya nchi – barabara, shule, hospitali na huduma nyingine. TRA inatoa motisha kama punguzo au huduma bora kwa walipakodi wanaotii sheria.
Katika miaka ya hivi karibuni, TRA imezindua ofisi za rununu (mobile offices) ili kufikia maeneo ya vijijini ambapo intaneti inaweza kuwa dhaifu. Hii inaonyesha kujitahidi kuwafikia wote.
7. Masuala Yanayohusu na Maswali Yanayoulizwa Mara Kwa Mara (FAQ)
- Je, ninaweza kulipa bila Control Number? Hapana, inahitajika.
- Nini kufanya ikiwa nimesahau PIN? Tembelea wakala au tumia “Forgot PIN” katika app.
- Malipo yanachukua muda gani kuthibitishwa? Mara moja au ndani ya dakika 24.
- Je, ninaweza kulipa kwa ajili ya mtu mwingine? Ndiyo, mradi una Control Number sahihi.
- Kwa wanaotoka nje ya nchi? Tumia mitandao ya kimataifa inayoungwa mkono au portal.
8. Hitimisho
Kulipa TRA kwa simu ni hatua kubwa kuelekea Tanzania ya kidijitali. Mfumo wa GEPG umerahisisha mambo ambayo hapo awali yalikuwa magumu na ya muda mrefu. Kwa kufuata hatua hizi rahisi, unaweza kukamilisha malipo yako kwa dakika chache tu bila kuacha biashara au kazi yako.
makala zaidi:
1.jinsi ya kupata passport Tanzania uhamiaji
2.Kazi zitakazochukuliwa na AI kufika 2030 na zisizoweza kuchukuliwa
